वुर्जुवाहरुको पक्षपोषण गर्ने स्वतन्त्र पत्रकारिता हुदैन

नारायण पंगेनी

भनिन्छ पत्रकारिता समाज रुपान्तरणको ऐना हो । हुन पनि समाज परिवर्तनको लागि साचार जगतको भूमिका अतुलनिय छ । पत्रकारिताको इतिहासको लामो समय पार भएको कुरा आफैले नभोगेपनि पत्रकारिता वा आम साचारका इतिहासको अध्ययनबाट पनि पत्रकारिताको पूर्व अवस्था कस्तो थियो र अहिले कस्तो छ भनी आकंलन गर्न सकिन्छ ।


पत्रकारिता पेशा जति महत्वपूर्ण छ उति नै संवेदनशील र जोखिमपूर्ण पनि रहेको छ । पत्रकारिताले जसरी समाज निर्माणको लागि इटा थप्ने काम गर्छ त्यसरी नै शत्रुता साँध्ने काम त्यत्तिकै गर्दछ । त्यसैले साँचो अर्थमा पत्रकारिता गर्नेले शत्रुता साँधेर भएपनि साँचो कुरा ल्याइदिनुपर्छ । राज्यको चौंथो अंगको रुपमा स्थापित पत्रकारिताले राज्यका तीन अंगहरु ब्यवस्थापिका कार्यपालिका र न्यायपालिकाले जस्तो काम नगरेपनि समाजको घट्ना परिघट्नालाई जस्ताको तस्तै उतार्ने र सूचना प्रवाह गर्ने काम भने अवश्य पनि गर्दछ । यद्यपी समाज भित्रका कुराहरुलाई कसरी र कुन कोणबाट ल्याउने भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन आउँछ ।


आमसाचार क्षेत्रको हामीले लामो इतिहास पढेपनि ००७ साल पछि नै नेपालमा साचार एवम् पत्रकारिताको विकाश ह्वात्तै बढेको हामी पाउँछौ । त्यसैले पत्रकारिताको विकाश त्यतिवेला भएको छ जतिवेला देशमा राजनीतिक परिवर्तन र उथलपुथलका घट्नाहरु भएका छन् ।
जसरी ००७ सालको क्रान्ति पछि मौलाएको पत्रकारिताको हामीले चर्चा गर्छौ त्यसरी नै करिव करिव २००७ सालकै हाराहारीमा पाल्पा जिल्लामा पनि पत्रकारिताको थालनी भएको पाउँछौं । पाल्प्ाामा पत्रकारिताको थालनीकर्ताको रुपमा जगतबहादुर जोशी सूर्यलाल श्रेष्ठ कमलराज रेग्मीलाई मान्नुपर्ने हुन्छ । जगतबहादुर सूर्यलाल र कमलराजकै प्रयासमा हातले लेखेर निकालिएको मासिक पत्रकारिता ुपथप्रदर्शकु ले नै पाल्पाको पत्रकारिताको इतिहासमा नाम लेखाउन सक्यो ।


त्यसपछि मात्रै मोहनमान सैंजु कुलमणी देवकोटा शिवराम प्रधानाङ्ग लगायतले ुबालसखाु पत्रिका प्रकाशन गरेपछि पाल्पाको पत्रकारिता क्षेत्रमा अर्को इँटा थपियो । क्रमशः अजम्बरध्वज खाती चिनियालाल बज्राचार्य बुद्धिरत्न शाक्य कृष्णचन्द्र देवकोटा लगायत साहित्य तथा धार्मिक र विभिन्न दृष्टिकोणले पाल्पाको पत्रकारिताको विकाश गर्ने काम गरे । हस्तलिखित ुपथप्रदर्शकु बाट थालनि भएको पाल्पाको पत्रकारिता क्षेत्रमा ००७ साल देखि उदाउन शुरु गरेका विभिन्न प्रशाशनहरु ुकोपिलाु साहित्यिक मासिक पाल्पा साप्ताहिक पत्रिका उदाउने क्रमसँगै विलाउँदै गए ।


०२९÷३० सालतिर ुश्रीनगरु ुआवाजु र ०४० साल तिर विनयकुमार कसजुको सम्पादनमा ुसत्यु साप्ताहिक हरिवहादुर कुँवरको सम्पादनमा ुआयामु उत्पलमान िसंहको सम्पादनमा ुबेलाु जस्ता पत्रपत्रिका प्रशाशन भए । सत्य साप्ताहिकको प्रकाशन बन्द भएपछि विनयकुमार कसजुले नै गाउँले ुदेउरालीु साप्ताहिक प्रकाशन शुरु गरे भने ०५१ सालदेखि दिनेशविक्रम थापाको सम्पादनमा ुजनचेतनाु साप्ताहिकको प्रकाशन शुरु भयो । २०४६ सालमा प्रजातन्त्रको पुर्नस्थापना पछि मात्रै आएका देउराली र जनचेतना पछि ुपाल्पा टाइम्सु ुखोजखबरु ुनेतृत्वु ुपाल्पा सन्देशु जस्ता साप्ताहिक र ुकाँचुलीु साहित्यिक पत्रिकाहरु प्रकाशन भए ।


तर पनि विडम्बना नै भन्नुपर्छ गाउँले देउराली साप्ताहिक तथा जनचेतना हालको नवजनचेतना को मात्र पाल्पामा नियमित प्रकाशन हुदै आएको देखिन्छ भने आक्कल झुक्कलको रुपमा पाल्पा टाइम्स प्रशाशन भएको देखिन्छ । पाल्प्ाा जिल्लाले साचारको लामो इतिहास बोकेपनि स्थायित्व पाउन नसकेको पत्रकारितामा छ दशक पछि मात्रै ुपाल्पा दैनिकु को रुपमा दैनिक पत्रिका पाउन सक्यो भने क्रान्तिकारी विचार प्रवाहको रुपमा ुनवसंवादु साप्ताहिकको उदय भयो ।


यसरी समग्रमा छापा पत्रकारिताको इतिहासबारे संक्षिप्तमा चर्चा गरेपनि यसभित्रका कुराहरु भने अझ गहन र महत्वपूर्ण हुन सक्छन् । पछिल्लो समय नेपाली पत्रकारिताको क्षेत्रमा ब्यवसायिककरणको कुरामा चर्चामा आउने गरेको छ । तर ुबुर्जुवा प्रेस वुर्जुवाको वर्गको शक्तिशाली हातियार होु भनेर लेनिनले भने जस्तै नेपाली पत्रकारितामा किहंकतै ब्यसायिकरणको रुप देखिए पनि समग्रमा वुर्जुवा वर्गको हतियार त बनेको छैन भन्ने पनि यतिवेला यक्ष प्रश्न उब्जिएको छ । त्यसैले जव जनतालाई हातमा हतियार लिएर स्वतन्त्रताको रक्षाको लागि जगाउँन सिकाउँछ तब मात्र प्रेस साँच्चिकै स्वतन्त्र हुन्छ भन्ने माक्स्रको भनाईलाई मनन गर्नु पनि अहिलेको अर्को महत्वपूर्ण कुरा हो । माक्स्र लेनिन माओत्सेतुङ् जस्ता विचारकहरु पनि पत्रकारिता क्षेत्रबाट अगाडी बढेर नै महान बन्न सके ।


पार्टीको कार्यदिशा र पाटीको कार्यक्रमलाई ब्यापक रुपले जनता समक्ष पुर्याउन सक्ने क्षमतामा नै पत्रकारिताको भूमिका देखे माओले । तर परिवर्तनको साथी देख्ने महान प्रयोगकर्ताहरु विरुद्ध नै जेहाद छेड्ने र वुर्जुवा स्वाँठहरुको पक्षपोषण गर्नेहरु आज आफूलाई स्वतन्त्र पत्रकारिताको माला जपेर हिड्ने गरेका छन् ।


पत्रकारिताको एक दशकमा मैले देखेको तितो यथार्थ पनि यहि नै हो । नेपालको पत्रकारिताको इतिहासमा आफूलाई विग मिडिया र स्वतन्त्र पत्रकारिताको रटान गर्ने हिमाल खबर पत्रिकाको अध्ययनले पनि नेपालको स्वतन्त्र पत्रकारिता भन्नेहरुले कसरी बुर्जुवाहरुको पक्षपोषण गर्ने काम गरेका छन् भन्ने छर्लङ्ग भएको छ । हिमाल जस्तै अन्य केही मिडियाले पनि स्वतन्त्र पत्रकारिताको माला जपेर उत्पीडित तथा सर्वहारा वगर््ामा माथि नै प्रहार गर्ने काम गरिरहेका छन् । जुन नेपाली पत्रकारिता क्षेत्रमा देखा परेको कम्प्युटरको भाइरस भन्दा पनि खतरनाक अस्त्र हो । त्यसैले विपन्न तथा सर्वहारा वर्गले गहिरो गरि यस विषयमा मनन् गर्न जरुरी देखिन्छ ।
.

Posted on : July 17, 2010, 6:13 am

Source :Palpa daily

• First
• 2
• 3
• 4
• 5
• ...
• LAST